Սրբապատկերի խորհուրդը

    1

 

                              

       Սրբապատկերը  Եկեղեցու  և  եկեղեցական  ծիսակարգի  անբաժանելի  մասն  է:  Նա  կարևորագույնն  է  պաշտամունքի  ընթացքում  օգտագործվող  բոլոր  ծիսական  առարկաների  մեջ,  որովհետև  սրբապատկերի  գոյաբանական  հիմքում  ընկած  է  Հիսուս  Քրիստոսի  գերբնական  մարմնավորման  անճառելի  իրողությունը:  Աստված  Իր  Էությամբ  Հոգի  է` այսինքն  նրան  անհնար  է  նկարագրել,  բայց  երբ  նա մարմին  է  առնում,  ապա  վերցնում  և  Իրեն  է  միացնում  մարդկային  բնությունը,  որով  ձեռք  է  բերում  նաև  նյութական  կերպար,  իսկ  սա  էլ  հնարավոր  է  դառնում  պատկերել: Այսինքն` հոգևոր  էությունն  արտահայտվում  է  զգայական  կերպարի  մեջ  և  միջոցով:  Հետևաբար  սրբապատկերը  հայտնութենական  բնույթ  ունի,  քանի  որ  գրավոր  հայտնությունը  (Սուրբ  Գիրքը) այս  պարագայում  մեզ  է  հաղորդվում  կերպարվեստի  լեզվով:

  Պատկերի  միջոցով  մեզ  է բացահայտում  մաքուր,  միայն  մտքով  հասանելի  աստվածային  իրականության  խորհուրդները:  Սրբապատկերը,  մեր  հայացքը  վերցնելով  իր  վրա,  զգայական  դիտումով  մեր  միտքը   բարձրացնում  է  դեպի  մտային  (հոգևոր)  հայում:  Տեսնելով  պատկերը`  մենք  մտովի  դիմում  ենք  պատկերվածին:  Դա  կատարվում  է  Սուրբ  Հոգու  ներգոծմամբ.  աստվածային  շնորհը,  որ  առկա  է  սրբապատկերում,  մեզ  է  տրվում  հանուն  նրա  վրա  պատկերվածի:  Այդ  պատճառով  էլ  մենք  պետք  է  հավատով,  երկյուղածությամբ  ու  երկրպագությամբ   մերձենանք  սրբապատկերին  և  մեր  աղոտքն  ու  խնդրանքն  ուղղենք  Աստծուն:  Այդպիսով  իրականանում  է  մեր  հոգևոր  մերձեցումը  պատկերվածի  հետ: 

   Դա  նաև  խոսուն  վկայությունն  է  այն   բանի,  որ  երկրային  Եկեղեցում  իրապես  ներկա  է  երկնային  Եկեղեցին,  և  նրանց  խորհրդական  միությունը  անքակտելի է:  Այսպիսով,  սրբապատկերի  գլխավոր  խնդիրը  քրիստոնյային  դեպի  սրբություն,  դեպի  աստվածային  նորոգություն  հրավիրելն  է:  Սակայն  երբ  աղոթում  ենք  սրբապատկերի  առջև,  պետք  է  հստակ  գիտակցենք,  որ  մեր  աղոտքը  ուղղված  է   ոչ  թե  պատկերին,  այլ  այն  անձին,  ով  առկա  է  պատկերի  վրա:

 
                    Հայ   Եկեղեցին  և  սրբապատկերը
 
       Ի  սկզբզնե  Հայ  Եկեղեցին  եղել  է  պատկերահարգ:  Հայ  եկեղեցական  արվեստում   սրբապատկերները  հիմնավոր  կիրառություն  են  ունեցել  թե  առանձին  պատկերներով  և  թե  որմնանկարչության,  մանրանկարչության,  քանդակագործության  մեջ:  Մեր  Եկեղեցու  հայրերը  ըստ  անհրաժեշտության  բազմիցս  արտահայտել  են  իրենց  դրական  վերաբերմուքը  սրբապատկերների  հանդեպ:  Այս  առումով  հատկապես  կարևոր  են  Ս.Վրթանես  Քերթողի (Է դար),  Ս.Հովհաննես   Օձնեցու(Ը դար), Ս. Հովհաննես  Սարկավագի  և  Ս. Ներսես  Շնորհալու (ԺԲ դար)  հայտնած  տեսակետները:  Դրանք  ընդհանուր  առմամբ  համահունչ են  սրբապատկերը  բնորոշող  ընդհանուր  քրիստոնեական  ընկալումներին:  Սակայն  կան  նաև  որոշակի  տարբերություններ.

    Ա)  Մեր  եկեղեցում  սրբապատկերն  օգտագործվում  է  ավանդաբար,  առանց դավանաբանական  բանաձևման:

    Բ)  Հիսուս  Քրիստոսի,  Խաչի, Աստվածամոր  պատկերները  երկրպագելի  են,  իսկ  սրբերի  պատկերները  միայն  պատվելի  կամ  մեծարելի:

    Գ) Մեր  Եկեղեցում  սրբապատկերը  գործածելի  է  դառնում  միայն  հատուկ  կարգով  օրհնվելուց  և  օծվելուց  հետո:

<<Տեսանելին  անտեսանելիի  մեջ>>, հաճախ  այսպես  են  բնորոշում  սրբապատկեր  հասկացողությունը:  Եվ  այս  բնորոշումը  ճշմարտապես,  լիովին  համապատասխանում  է  իրականությանը,  քանզի  <<Ես  ընթանում  էի  առաջ,  որպեսզի  ճանաչեմ  Աստծուն:  Ուստի  ես  կտրվեցի  նյութից  և  ողջ  մարմնական  աշխարհից:  Ես  հավաքվեցի  ինքս  իմ  մեջ,  որքան  որ  կարող  էի,  և  բարձրացա  լեռան  գագաթը:  Բայց  երբ  բացեցի  աչքերս,  միայն  ետևից  կարողացա  տեսնել  Աստծուն  և  այն  պատված  էր  Վեմով,  այսինքն` Բանի  մարդեղությամբ,  որ  մարմնավորվեց  մեր  փրկության  համար:  Ես  չկարողացա  հայել  Ամենասուրբ  Գերբնությունը` Ինքն  Իրենով  միայն  ճանչվող,  այսինքն ` Սուրբ  Երրորդությամբ :  Քանզի  ես  չէի  կարող  հայել  այն   ինչ  գալիս  է  դեպի  մեզ`  ԱՐԱՐԱԾԻ  ՄԵՋ  ՏԵՍԱՆԵԼԻ  ԱՍՏՎԱԾԱՅԻՆ  ՀՐԱՇԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆԸ >> (Ս. Գրիգոր   Աստվածաբան):